Невремето кое ги погоди Скопје, Куманово и Штип донесе застрашувачки сцени на откорнати дрвја, оштетени покриви и разлетана урбана опрема. Според податоците од Управата за хидрометеоролошки работи (УХМР), брзината на ветрот достигна до 130 километри на час – што според метеоролошките стандарди спаѓа во категоријата на урагански ветрови. Но, додека невремето пустошеше низ улиците, се наметна едно клучно прашање: каде беше предупредувањето за граѓаните?
Македонија е полноправна членка на EUMETNET и е дел од европскиот систем Meteoalarm. Според строгите меѓународни протоколи и Бофоровата скала, ветар со брзина над 118 км/ч (12-ти степен) се класифицира како „ураганска сила“. Ваквите екстремни временски прилики автоматски наложуваат активирање на Црвен метеоаларм – највисокото ниво на предупредување кое означува директна опасност по човечките животи и огромна веројатност за големи материјални штети.
Според европските правила за цивилна заштита, Црвениот аларм бара итна и проактивна реакција од државните институции за да се заштити населението.
Иако Македонија е од европската метеоролошка мрежа, во пракса системот за известувања и предупредувања се покажа како непостоечки. Вчера во Скопје и Штип немаше никаква нотификација, ниту СМС аларм на мобилните телефони на граѓаните.
Луѓето беа оставени сами да се информираат преку следење на веб-страницата на УХМР или преку медиумите. Во модерната ера на справување со кризи, ова е застарен пристап. Во моментите кога ураганскиот ветар почна да корне сѐ пред себе, илјадници граѓани беа затекнати на отворено, во парковите, на игралиштата или во сообраќајот, несвесни за опасноста што им се приближува.
Според податоците на Министерството за здравство во невремето беа повредени 33 лица и вистинска среќа е што немаше жртви.
Како тоа го прават европските земји?
Во модерна Европа, пасивното објавување на прогнози е одамна заменето со Cell Broadcast технологија, активни системи кои испраќаат гласни, присилни аларми директно до секој мобилен телефон во загрозеното подрачје, дури и ако телефонот е на „тивко“.
Романија (RO-ALERT): При најава за ветрови кои надминуваат 100 км/ч, романскиот систем веднаш испраќа „Црвен код“ до сите телефони во таргетираниот регион. Пораката јасно им наредува на граѓаните да се засолнат од летечки предмети и да не излегуваат на улица.
Хрватска (SRUUK): За време на разорните суперќелиски бури во Загреб минатата година, каде ветрот исто така корнеше дрвја, хрватскиот систем за рано предупредување испрати директни пораки до граѓаните да се тргнат од улиците и да се заштитат.
Грција (112): Системот е добро познат на македонските туристи. При појава на таканаречените „Медикени“ (медитерански урагани) или силни бури, грчката цивилна заштита испраќа двојазични аларми на сите телефони лоцирани во ризичната зона, со наредба за повлекување во затворен простор.
Последиците од невремето: Лекција што мора да се научи
Сликите од вчерашното невреме се предупредување само по себе. Откорнатите дрвја кои паднаа врз автомобили низ скопските населби, откинатите лимени покриви и блокираните улици сведочат за разорната моќ на ветрот од 130 км/ч. При ваква брзина, секој недобро прицврстен предмет станува смртоносен проектил.
За среќа, вчера беа избегнати човечки жртви, но штетите се огромни. Овој настан мора да послужи како последен аларм за институциите: објавувањето на метео-предупредување на веб-страница веќе не е доволно. На Македонија итно ѝ е потребен модерен систем за активно тревожење на мобилните телефони. Затоа што кога дува ветар од 130 километри на час, навремената нотификација е разликата помеѓу оштетен автомобил и спасен човечки живот.
