Од 1 јануари 2026 година, Словенија воведe нов работен модел наречен „80-90-100“, кој носи значајни промени за постарите работници и за оние со долго работно искуство. Тој е дел од поширока реформа на пазарот на трудот, чија цел е да се задржат искусните вработени на работа, со подобра рамнотежа помеѓу работата и приватниот живот.
Што значи моделот „80-90-100“?
Новиот систем вклучува три клучни ставки:
80% од работното време – вработениот работи со пократко работно време (на пр. четири дена во неделата или шест часа на ден),
90% од платата – прима речиси целосна плата и покрај тоа што работи помалку време,
100% од придонесите – пензиското и здравственото осигурување се плаќаат како да е вработен со полно работно време.
Со други зборови, работниците добиваат повеќе слободно време без значителна загуба на приход или идни пензиски права.
Кој има право на овој режим?
работници постари од 58 години или
оние со најмалку 35 години стаж.
Апликацијата не е автоматска – се предвидува договор помеѓу вработениот и работодавачот, што овозможува прилагодување кон потребите на компаниите и спецификите на работните места.
Пофлексибилни форми на работа
Вработените ќе можат да изберат како да организираат скратено работно време, вклучувајќи:
еден слободен ден во неделата,
долг викенд,
или пократок работен ден во текот на целата недела.
Оваа флексибилност е особено важна за физички понапорни работни места и сектори со големо оптоварување за вработените.
Зошто се воведува оваа мерка?
Словенечката влада наведува неколку клучни причини:
стареење на работната сила и недостиг на квалификувани работници,
потреба за подолго задржување на искуството на постарите вработени во компаниите,
намалување на боледувањата и отсуството од работа,
зголемување на вкупната продуктивност.
Моделот „80-90-100“ беше замислен како компромис помеѓу интересите на работниците, работодавачите и јавните финансии.
Колку ќе чини?
Проценките покажуваат дека новата мерка ќе има и буџетски трошок, бидејќи државата покрива дел од разликата во придонесите. Сепак, властите веруваат дека дел од трошоците ќе бидат компензирани преку подолг престој на работниците во работен однос и помал притисок врз пензискиот систем.
Пошироко значење за регионот
Словенија е меѓу првите земји во регионот што систематски воведува ваков вид модел на работа. Искуствата од оваа земја би можеле да послужат како пример за другите европски земји, но и за земјите од Западен Балкан кои се соочуваат со слични демографски и пазарни предизвици.
Доколку се покаже како успешен, моделот „80-90-100“ би можел да стане нова референца за идните реформи на трудот во Европа – особено во општествата кои брзо стареат и во исто време се соочуваат со недостиг на работна сила.
