Додека Европската Унија сè повеќе инвестира во обнова и модернизација на транспортната инфраструктура, Полска станува клучна алка во идната мрежа што би можела да го редефинира начинот на патување во Европа. Амбициозниот проект на таканаречениот Централен транспортен центар (CPK), вреден 34 милијарди долари, треба да стане главен европски транспортен центар – воздушен, железнички и патен. Тоа е најголемата инвестиција во инфраструктурата во историјата на Полска.
Уште во деведесеттите години од минатиот век, започна изградбата на Трансевропската транспортна мрежа (TEN-T), чија цел е да го поврзе целиот континент со пат, железница, воздух и вода во еден единствен и одржлив систем. Благодарение на својата стратешка позиција во срцето на Европа, Полска полека го зазема центарот на вниманието на тој план. До средината на следната деценија, Европа би можела да добие еден од најмодерните и најамбициозните сообраќајни центри во светот – токму во Полска.
Само 40 километри западно од Варшава, во досега претежно рурална област, се гради огромен сообраќаен центар – CPK – вреден 34 милијарди евра, кој ќе ги обедини воздушниот, железничкиот и патниот сообраќај. Проектот опфаќа повеќе од 2.600 хектари (двојно поголема површина од лондонскиот Хитроу). Првата фаза предвидува капацитет од 40 милиони патници годишно, со можност за проширување дури до 100 милиони.
Нов аеродром
Главниот полски аеродром – Шопен во Варшава – веќе работи на границата на својот капацитет. Во 2023 година, тој регистрираше рекордни 21 милион патници, и иако е планирано да се прошири на 30 милиони до 2029 година, постојат значителни ограничувања. Покрај физичкиот простор, аеродромот има и забрана за летови во текот на ноќта, што дополнително го попречува проширувањето на националната авиокомпанија LOT на далечни пазари.
Дополнителен проблем е бучавата и сообраќајното оптоварување за повеќе од 300.000 луѓе кои живеат во близина на аеродромот. Новиот CPK се гради на таканаречената „гринфилд“ локација, каде што 90% од куќите веќе се купени преку програмата за доброволна експропријација. Проценките покажуваат дека бучавата од новата локација ќе влијае само на околу 20.000 луѓе – што е 15 пати помалку отколку сега.
Полска за 100 минути – со брз воз
CPK нема да биде само аеродром. Тој ќе стане центар на таканаречените Y-линии – мрежи на брзи возови кои ќе ги поврзуваат клучните полски градови: Варшава, Лоѓ, Вроцлав и Познањ, но и понатаму – до Чешка и балтичките земји преку железничкиот коридор Rail Baltica. Целта е да се овозможи патување низ цела Полска за 100 минути.
Изградбата на Y-линијата е веќе во тек и вклучува најдолг железнички тунел во земјата (4,6 км), кој се копа под градот Лоѓ. Возовите ќе се движат со брзина од 320 км/ч, а почетната станица ќе биде новиот CPK.
На овој начин, не само регионите во Полска ќе бидат подобро поврзани, туку и Западна и Источна Европа.
Како ќе изгледа новиот мегахаб?
„Фостер + Партнерс“, во соработка со градежната компанија „Буро Хаполд“, е задолжен за дизајнирање на новиот комплекс. Се очекува дека хабот ќе може да опслужува помеѓу еден и двајца луѓе во секунда – 24 часа на ден, во текот на целата година. Пристаништето ќе има две паралелни писти долги 3,8 км, оддалечени 2,5 км, како и железничка и автобуска станица – сите комбинирани во интермодален центар што овозможува брзи и лесни трансфери.
ЦПК ќе биде дизајниран за понатамошен раст од самиот почеток – неговата модуларна архитектура овозможува лесно проширување како што расте побарувачката.
Покрај аеродромот, планирана е изградба на два сосема нови „града“ – Карго Сити на западната страна, логистички центар за складирање стока, и Аеродром Сити на источната страна, комерцијална зона со канцеларии, хотели и трговски центри.
По промената на власта во Полска во 2023 година, новата влада нареди преглед на целиот проект, а резултатот се нови рокови – завршувањето на првата фаза е планирано за 2032 година. Исто така, беа најавени дополнителни 650 милиони долари инвестиција во нова раскрсница на автопатот, што ќе овозможи полесен пристап до CPK.
Останува нејасно што ќе се случи со сегашниот аеродром Шопен. Се очекува патничкиот сообраќај постепено да се пренасочува кон новиот CPK, додека стариот аеродром би можел да добие нова намена.
