Секоја година, илјадници македонски сезонски работници заминуваат во Хрватска, најчесто на приморјето, каде што ги пополнуваат работните места во угостителството, туризмот и градежништвото.
Атрактивните плати, обезбеденото сместување и храна, како и можноста за брза заработка, ги прават овие позиции многу посакувани. Но, од април 2025 година, Хрватска воведе нови, построги правила за вработување странски сезонски работници, кои значително го менуваат начинот на кој се работи и се вработува во оваа земја.
Најголемата промена е што работната дозвола сега се издава исклучиво за конкретен работодавач. Тоа значи дека, ако сакате да ја смените работата или работодавачот, мора да поминете низ целосно нова административна постапка и да добиете нова дозвола. Повеќе не е дозволено да се менуваат работни места преку иста агенција, како што тоа често се случуваше во минатото.
Покрај тоа, секој работодавач кој сака да вработи странски работник, најпрво мора да докаже дека на домашниот пазар на труд нема слободни кандидати за таа позиција. Ова се прави преку јавен оглас кој мора да биде отворен 15 дена. Само ако нема пријавени или соодветни домашни кандидати, работодавачот може да аплицира за дозвола за странски работник. Дополнително, законот строго забранува поставување нереални или неразумни критериуми во огласите – како барање на ретки јазици или специфични ИТ вештини за физички работи – со цел да се избегне вработување на домашни работници.
Новите правила исто така гарантираат дека странските сезонски работници мора да имаат исти плати и услови на работа како домашните работници на истата позиција. Работодавачите повеќе не смеат да нудат минимални плати само затоа што работникот е странец, што беше честа пракса во туризмот и градежништвото. Сега, секој работник има право на иста плата, пристоен сместувач, платен одмор, боледување и други права, без разлика дали е вработен преку агенција или директно.
Одговорноста за почитување на законите сега е поделена помеѓу агенциите и работодавачите. Доколку се утврди прекршување, како неисплатени плати, лошо сместување или прекршување на работното време, и агенцијата и работодавачот ќе бидат казнети со високи парични казни, а во потешки случаи и со забрана за понатамошно вработување странци.
Работодавачите се обврзани да обезбедат сместување кое ги исполнува сите здравствени и безбедносни стандарди, а секоја промена мора да се пријави во полиција. Дозволата за сезонска работа може да трае најмногу шест месеци годишно, по што работникот мора да ја напушти Хрватска. За сезонска работа до 90 дена, дозволата може да се добие и без тест на пазарот на трудот, но само во одредени сектори.
За македонските сезонски работници, ова значи дека работата во Хрватска останува атрактивна, но бара поголема внимателност и информираност. Секогаш е важно да се работи преку регистрирани агенции, да се има уредна документација и писмен договор, и да се проверат сите услови пред заминување. Новите закони значат подобра заштита и повеќе права за странските работници, но и построги контроли и казни за сите кои не ги почитуваат правилата.
Работата во Хрватска може да биде одлична можност за заработка и ново искуство, но само ако се почитуваат сите законски процедури и ако секој работник ги знае и бара своите права.
